De holy grail Escort…
Group 2.. Zegt u dat iets? Waarschijnlijk wel, of misschien wel eens van gehoord. Lees vooral dan eerst de kolom ’historie’ op onze site want hierin leggen we haarfijn uit wat fabrikant Ford allemaal met het model Escort heeft uitgehaald om hem tot op de dag van vandaag iconisch te mogen noemen. Natuurlijk, je hebt een 1100 cc, en 1300 cc, etc. Maar die rijden we als zijnde ‘normale gebruiksauto’ even opzij, en richten ons louter op de sportieve varianten. En dan wel meteen naar de dikste Escort die destijds de speciaal opgezette en nieuwe afdeling Advanced Vehicle Operations (AVO) in Aveley, Essex verliet: de Ford Escort Mk1 RS 1600.
Dé Nederlandse Ford Escort specialist en oud rallykampioen Erwin Doctor, kreeg het na jarenlang zoeken toch eindelijk voor elkaar: het vinden van een echt originele Groep 2 Escort. Namaak wordt vaker aangeboden. Ook leuk, maar de echte specialist gaat alleen voor de real deal. Die echte werd in 2020 ontdekt in België. Niks via een advertentie op internet, maar louter door zijn uitgebreide netwerk, zoals het bij een echte specialist altijd gaat.
Een 4 jaar durende restauratie volgde, waarbij niets aan het toeval werd overgelaten. Alles moest tot op het laatste boutje naar originele maatstaven worden. Vele honderden uren werden besteed om dit te kunnen bewerkstelligen en nu de auto klaar is kunnen we alleen maar zeggen: dit is werkelijk het beste wat men kan begeren. Want een begerenswaardige auto was het en is het tegenwoordig nog meer. Te mooi om mee te rijden? Sommigen zien dat zo, maar auto’s zijn er nu eenmaal voor om mee te rijden. Deze Escort is op alle evenementen van naam zeer welkom, en zal menig jaloers gezicht aan zich voorbij zien gaan. Of bezit u bijvoorbeeld al een collectie waarin deze zojuist voltooide Escort past? Ook fantastisch natuurlijk.
Velen onder ons hebben vroeger de Escorts over de rallypaden zien denderen met in het achterhoofd, als en ooit en ik wou toch dat…… etc. U kent het. Wel graag willen, maar het is er nooit van gekomen. Nu zijn we een paar decennia verder en kan die wens wel bewaarheid worden. U kunt voor de Mexico gaan, of de RS 2000. Maar als het budget het toelaat, waarom dan niet meteen achter het stuur van deze ultieme Escort RS 1600 ? Met de legendarische 1780 cc. BDA motor onder de kap en ZF 5-versnellingsbak, 4-link Atlas achteras met 4.6 overbrenging en sperdifferentieel, Bilstein gravel onderstel en kort stuurhuis, AP remmen rondom met pedal box, etc. etc. Dit alles gemonteerd aan de reinforced en originele bodyshell. Een body die zeer professioneel is gerestaureerd, exact zoals de auto destijds als een van de eersten (naar alle waarschijnlijkheid zelfs de derde geproduceerd) de fabriek in Aveley verliet.
Spreekt voor zich dat de Escort ook aan alle veiligheidseisen voldoet door onder meer de montage van een 6-punts roll cage, retro stoelen met Willans 4 punt veiligheidsgordels. De navigator kan zelfs beschikken over een veel gezochte origineel stalen Halda Twinmaster.
We kunnen natuurlijk uitgebreid ingaan op het rijden en de beleving. Maar…. daar hebben we eigenlijk nauwelijks woorden voor. Hoe kun je nou uitleggen wat deze auto met je teweeg brengt. Hoe alle autoliefhebbervezels in je lijf op volle toeren werken als je het gas intrapt. Of een bocht neemt die onmogelijk lijkt met menig andere klassieker? En het geluid…Dat kunnen we al helemaal niet aan u laten horen. Daarom nodigen we de echte enthousiasteling en serieuze belangstellende graag uit dit aan den lijve mee te laten maken. Dat is veel mooier dan een verhaaltje op papier.
Alles aan deze Escort is echt en zeer uniek te noemen. Het vinden van zo’n auto is al zeer moeilijk, maar als u dan ook nog op zoek bent naar een originele Ford Escort Mk1 RS 1600 Group 2, die vers gerestaureerd is door een specialist van stand, dan vraagt u bijna het onmogelijke. Maar bij ons is wel heel veel mogelijk, en staat deze ‘holy grail’ Escort voor u klaar.
Korte samenvatting van deze tot in detail volgens Group 2 specificaties opgebouwde Escort:
Bodyshell GR2, reinforced
BDA steel block 1780 cc
ZF 5-versnellingsbak dogleg
6-punts rolkooi
Atlas achteras 4.6 met ZF sperdifferentieel
Stuurhuis met 1: 2.4 overbrenging
Voor: Bilstein gravel wielophanging met Wordl Sup Member
Achter: Bilstein schokdemers met 4-link en panhard stang ophanging
AP gravel remmen voor en achter met pedalbox
Benzinetank 60 ltr met Monza cap vulopening in C-stijl
Retro sportstoelen met 4-punts Willans veiligheidsgordels
Halda twinmaster (stalen uitvoering)
Minilite 6 x 13″ velgen
De Twin Cam, uitgebracht in januari 1968, was de eerste echte hoogwaardige Mk1 Escort. Hij combineerde de 1,6-liter DOHC-motor die de legendarische Lotus Cortina had aangedreven met de kleinere en lichtere carrosserie van de zojuist geïntroduceerde Mk1 Escort.
Net als de Lotus Cortina werd de Escort Twin Cam in de eerste plaats ontworpen als Ford’s belangrijkste autosportwapen voor de Groep 2-klasse van de internationale competitie. Om in deze klasse gehomologeerd te kunnen worden, moesten 1000 dezelfde auto’s binnen een tijdsbestek van twaalf maanden worden gebouwd. Ford volbracht deze taak in het voorjaar van ’68 en de homologatie voor Groep 2 werd vanaf 1 mei goedgekeurd. Tegen die tijd was de Twin Cam ook goedgekeurd voor de Groep 3 Grand Touring-klasse met een productie-eis van 500 auto’s.
De daaropvolgende jaren bleef de Escort Twin Cam grote dingen bereiken in de toerwagens en de rallysport. In 1969 werd het echter duidelijk dat de Lotus Twin Cam-motor, die al in 1962 voor het eerst op het toneel verscheen, het einde van zijn carrière in de autosport naderde.
Rond deze tijd was Ford ook bezig met het opzetten van een speciale nieuwe afdeling Advanced Vehicle Operations (AVO) in Aveley, Essex.
Uiteindelijk zou de AVO-divisie bemand worden door 350 medewerkers die belast zouden worden met de ontwikkeling en productie van de hoogwaardige modellen van Ford. Eind 1970 zouden al dergelijke auto’s in Aveley worden gebouwd, in tegenstelling tot de Halewood-fabriek in Merseyside, die moeite had om modellen met een relatief laag volume te integreren met de dagelijkse stroom van reguliere varianten die in relatief grote hoeveelheden werden gebouwd.
Hoewel het AVO-team nog niet klaar was voor productie, kreeg het de taak om in de zomer van 1969 een vervanger voor de Escort Twin Cam te creëren. Ford wilde dat de productie begin 1970 zou beginnen, wat betekende dat de montage voorlopig in Halewood zou moeten plaatsvinden tot de fabriek in Aveley klaar zou zijn.
Als het ging om het aanschaffen van een nieuwe krachtbron voor de vervanging van de Escort Twin Cam, was er maar één plek waar het jonge AVO-team naar moest kijken: Cosworth Engineering.
Dankzij financiering van Ford UK had Cosworth de iconische DFV V8 ontwikkeld. Deze motor had direct de wereld van de Formule 1 sinds zijn komst begin 1967, veroverd.
Voordien had Cosworth ook een op Ford gebaseerde Formule 2-motor ontwikkeld, de FVA, die niet alleen als proefopstelling voor de DFV diende, maar ook de belangrijkste motor werd van het 1,6-liter F2-tijdperk dat in 1966 van start ging.
Ford dacht dat een productieversie van de viercilinder FVA ideaal zou zijn voor de opvolger van de Escort Twin Cam en daarom werd er opdracht gegeven voor een vernieuwde versie die geschikt was voor gebruik op de weg. De Cosworth BDA-motor (Belt Drive A-serie) was het resultaat en combineerde op effectieve wijze een crossflow Kent-blok met een ultramoderne kop met 16 kleppen.
De door de BDA aangedreven Escort kreeg de naam RS1600 en het eerste exemplaar rolde op 11 januari 1970 uit de Ford-fabriek in Halewood. De leveringen aan klanten van de nieuwe Rally Sport Escort begonnen dat voorjaar, de Groep 2-homologatie werd op 1 september goedgekeurd en de productie werd vervolgens overgedragen aan AVO’s. nieuwe fabriek in Aveley, waarvan het eerste exemplaar begin november tevoorschijn komt.
Onder de motorkap van de RS1600 bevond zich de eerste versie van Cosworths legendarische BDA-motor, die zo’n geweldige autosportcarrière zou hebben.
Het gietijzeren Kent crossflow-cilinderblok was in wezen een standaardproductie-item, terwijl daar bovenop gemonteerd de lichtmetalen DOHC-kop van Cosworth met vier kleppen per cilinder. In tegenstelling tot de FVA waarop deze was gebaseerd, gebruikte de BDA een tandriem om de nokkenassen aan te drijven, in tegenstelling tot de dure tandwielaangedreven opstelling van de FVA.
De cilinderinhoud bedroeg 1601 cc dankzij een boring en slag van respectievelijk 80,98 mm en 77,72 mm. Net als bij de Twin Cam werd er een speciaal vier-op-één uitlaatspruitstuk gemonteerd, samen met een oliekoeler. Met een compressieverhouding van 10,0:1 en twee Dellorto 40 DHLA carburateurs bedroeg het piekvermogen 115 pk bij 6500 tpm en 110 lb-ft bij 4500 tpm. Dit steeg tot 122 pk bij 6500 tpm als de optionele Weber 40 DCOE carburateurs, eveneens gehomologeerd, werden geïnstalleerd. Ter vergelijking: de Escort Twin Cam had 110 pk bij 6000 tpm en 107 Nm bij 4700 tpm.
Net als de Escort Twin Cam bracht de RS1600 zijn kracht over via een handgeschakelde Type 3 2000 E Cortina-versnellingsbak met vier versnellingen, een hydraulische koppeling en een conventioneel differentieel. Dezelfde overbrengingsverhoudingen en achterasverhoudingen werden ook overgenomen.
Een ander kenmerk van de Escort Twin Cam die werd overgedragen naar de RS1600 was de speciale Type 49 carrosserie van geperst staal, die op zijn beurt een opgewaardeerde en verstijfde incarnatie was van de Type 48 die werd gebruikt door de tweedeurs 1300 GT. Zoals bij elke Mk1 Escort deelden beide varianten een wielbasis van 2400 mm en achterwielaandrijving. Diverse specifieke versterkingen werden toegepast, bijvoorbeeld de bovenplaten van de voorwielophanging waren dubbelwandig gepuntlast en een steendeflector werd op zijn plaats vastgeschroefd onder de koffervloer.
Er werden offset-motorsteunen gebruikt die de neus van de motor naar de linkerkant van de auto duwden (een gevolg van de brede Lotus-cilinderkop van de Twin Cam met zijn paar zijdelingse Weber-carburateurs die het rechter binnenscherm vervuilden). Om soortgelijke redenen werden de rem- en koppelingshoofdcilinders op het voorste schot gemonteerd.
Type 49-bodys kregen ook wijzigingen aan de versnellingsbaktunnel, waarbij de holte van de versnellingspook verder naar achteren werd verplaatst .
Om de gewichtsverdeling te verbeteren (en omdat er niet meer voldoende ruimte in de motorruimte was) werd de accu linksachter in de kofferruimte geplaatst. Het verplaatsen van de accu naar de kofferbak betekende dat het reservewiel nu aan de koffervloer moest worden vastgeschroefd (in plaats van de gebruikelijke rechtopstaande positie), wat resulteerde in minder bagageruimte dan bij een gewone Escort uit die tijd. Rechtsachter in de kofferbak bevond zich de brandstoftank met een inhoud van 40,9 liter.
De onafhankelijke voorwielophanging gebeurde via schroefveren met MacPherson-veerpoten uit Capri en wieldraagarmen. Ford heeft ook een stabilisatorstang toegevoegd.
De achterkant maakte gebruik van een starre as met semi-elliptische bladveren, radiusarmen en dubbelwerkende telescopische dempers. De grootste verandering ten opzichte van de 1300 GT was de toepassing van armen met verschillende radiussen, die essentieel waren om de stevigere achteras (afkomstig van de Lotus Cortina) op zijn plaats te houden.
Als gevolg van de verbeterde ophangingsconfiguratie was de rijhoogte lager dan normaal.
Net als de Twin Cam had het hydraulisch bediende en servo-ondersteunde remsysteem 244 mm schijven vooraan en 229 mm trommels achteraan.
Op dezelfde manier werden 5,5 x 13 inch geperst stalen velgen met chromen naafdoppen van de Lotus Cortina gebruikt, oorspronkelijk voorzien van 175HR70 banden.
CARROSSERIE
Net als de Twin Cam leek de volledig stalen body van de RS1600 op het eerste gezicht op elke andere Mk1 Escort. Er waren echter een handvol verschillen.
Aan de voorkant monteerde Ford een speciale tweedelige voorbumper die een grotere luchtstroom naar de motorruimte mogelijk maakte.
Er werd ook een zwarte voorgrille in plaats van een natuurlijke aluminium grille geïnstalleerd en alle vier de wielkasten waren subtiel uitlopend.
Anders waren, afgezien van de bredere dan normale wielen, de enige externe veranderingen de RS1600-badges die op het kofferdeksel en de voorspatborden waren aangebracht.
Aanvankelijk was er slechts één kleur beschikbaar: Hermelijnwit.
INTERIEUR
Binnenin waren de Twin Cam en RS1600 in grote lijnen vergelijkbaar met de Escort 1300 GT, met een paar speciale items erin.
Achter het met kunstleer omrande driespaaks sportstuur zat een ovaal 6-gauge dashboard van aluminium. De twee grote wijzerplaten (een toerenteller van 8.000 tpm en een snelheidsmeter van 230 km/u) werden aan de rechterkant geflankeerd door een cluster van vier kleinere uitlezingen (brandstof, oliedruk, watertemperatuur en batterijlading). Het originele dashboard van aluminium en het diepe ‘Springalex’-stuurwiel werden later vervangen door respectievelijk een satijnzwart en een plat RS-merk.
De bekleding was een mix van vinyl-PVC en tapijt. Gecanneleerde stoeldelen kwamen overeen met de deurbekledingspanelen.De bediening van de ruitensproeier was een voetbediende knop die op de vloer was gemonteerd, zodat de bestuurder beide handen aan het stuur kon houden.
De standaarduitrusting omvatte uitklapbare ramen, een verwarming / ontwaseming, ruitenwissers met twee snelheden en niet-opklapbare bladen, zonnekleppen en een asbak.
OPTIES
Klanten konden hun RS1600 upgraden met een aantal optionele extra’s, waaronder een verwarming, een Webasto-schuifdak, cockpitbekleding van namaakhout, een vinyldak, een sigarenaansteker en kaartleeslamp.
Op prestaties geïnspireerde opties waren onder meer lichtmetalen Rallye Sport-velgen, Bilstein-dempers, een sperdifferentieel, een rolkooi, een brandbestendig achterschot, een carterbescherming, een extra oliekoeler, een accu-isolatorschakelaar, uitlopende wielkasten, bredere Minilite-wielen van magnesiumlegering en spotlichten.
GEWICHT / PRESTATIES
In de standaarduitvoering woog de RS1600 785 kg, hetzelfde cijfer dat Ford had opgegeven voor de Twin Cam. De topsnelheid ging van 180 km/u naar 185 km/u voor de met Dellorto uitgeruste versie en naar 200 km/u indien uitgerust met Webers.De tijd van 0-100 km/u daalde van 8,7 seconden naar respectievelijk 8,5 en 8,4 seconden.
PRODUCTIEWIJZIGINGEN
De eerste RS1600 die uit de Ford AVO-fabriek in Aveley rolde, gebeurde op 2 november 1970, iets minder dan tien maanden nadat de productie in Halewood was begonnen. Vanaf dit punt konden klanten kiezen voor Sunset Red en Maize Yellow, evenals voor het originele Hermelijnwit. Kort daarna werden Sebring Red, Daytona Yellow, Monza Blue en Electric Blue aangeboden en kwamen andere tinten beschikbaar als speciale bestelling.
Begin 1971 begon Ford twee optiepakketten aan te bieden: Custom en Clubman.
Het Custom Pack is gemaakt voor klanten die een iets verfijnder voertuig wilden dan het standaardaanbod. Hij werd geleverd met extra geluidsdemping (inclusief vloer en onder de motorkap), zacht hoogpolig zwart tapijt, speciale ‘comfortgevormde’ voorstoelen, bekleding van Bri-Nylon stof, een nieuwe middenconsole, compleet met opbergvak voor spullen, een kaartleeslampje en een verwarmde achterruit.
Het Clubman Pack was bedoeld voor kopers die wilden gaan rallyrijden. Het bestond uit vier zeven-inch verstralers, compleet met plastic afdekkingen (twee rijlichten en twee mistlampen), opgewaardeerde voorveren met stevige bovenbevestigingen, dubbele gas-/oliedempers, een kaartleeslamp, kuipstoelen vooraan en een rolkooi. Tegen meerprijs konden klanten ook steenslagbeschermers voor de verstralers bestellen, samen met een carterschild van magnesiumlegering en terreinbanden.
In 1972 introduceerde Ford het AVO Special Build-programma waarmee klanten rechtstreeks uit de fabriek konden kiezen uit het volledige assortiment competitie-upgrades om zo een zogenaamde International Rally-auto, Club Rally-auto of Hi-Series Street-auto te creëren.
De lijst met mogelijke upgrades was uitgebreid. Het omvatte: een heavy-duty dwarsbalk vooraan, een heavy-duty achteras, heavy-duty achteras-assen en -lagers, een achteras-koelerset, een diff-beschermingsschild op de achteras, een veerpootbrug vooraan, dikkere stabilisatiesteunen, versterkte ondervering armen, verbeterde voornaven, schijfremmen achter, remschijven met grotere diameter met verbeterde remklauwen, lichtmetalen velgen, een verbeterde stalen krukas, verbeterde drijfstangen en hoofdlagerkappen, een dry-sump-ombouwset, een carterschild van magnesiumlegering met montagestang, een ZF-versnellingsbak met vijf versnellingen, een behuizing van magnesiumlegering voor de ZF-bak met vijf versnellingen, een dubbele of drievoudige plaatkoppeling, een stalen vliegwiel, een wielkastverlengingsset, een motorkap en kofferdeksel van glasvezel, lichtgewicht deuren (een mengsel van staal en aluminium), kunststof zij- en achterruiten en een competition-spec. vier-gauge instrumentenpaneel.
De belangrijkste verandering in de specificaties van de RS1600 vond plaats in oktober 1972, toen het originele gietijzeren cilinderblok werd vervangen door een speciaal gebouwde lichtmetalen versie.
Hierdoor konden wedstrijdmotoren worden uitgebouwd tot twee liter (het bestaande gietijzeren blok had een maximale inhoud van 1835cc).
EINDE VAN DE PRODUCTIE
Ford stopte in november 1974 met de productie van de RS1600 nadat er 1137 exemplaren waren voltooid. Er werden echter aanzienlijk meer dan 137 gebouwd na september 1970 (toen de homologatie van Groep 2 werd goedgekeurd na voltooiing van 1000 auto’s), wat een vraagteken plaatst bij de vraag of Ford daadwerkelijk het vereiste aantal had gebouwd dat nodig was om te gaan racen, terwijl ze beweerden dat te hebben gedaan.
De opvolger van de RS1600, de op de Mk2 gebaseerde RS1800, werd geproduceerd vanaf maart 1975.
WEDSTRIJDGESCHIEDENIS
Hoewel Alfa Romeo tijdens zijn debuutcampagne van het European Touring Car Championship in 1971 een aantal overwinningen behaalde, was de GTAm uit 2000 van Alfa Romeo de klasse van het deelnemersveld uit ’71 en werd het Italiaanse bedrijf dat jaar gekroond tot fabrikant. ‘ kampioen.
Tussen 1972 en 1975 kwam de RS1600 echter naar voren als de te verslaan auto in de categorie Divisie 2 en later Divisie 1. Het won vijf van de negen races in 1972, terwijl Ford de eerste van vier opeenvolgende ETCC-titels won.
Nog eens vier overwinningen in 1973 werden gevolgd door een historische overwinning in 1974, toen de RS1600 elk ETCC-evenement won waaraan hij deelnam. De auto leverde Ford in 1975 zijn laatste ETCC-fabrikantenkroon op met vier overwinningen op zes evenementen.
Elders werden in heel Europa verschillende binnenlandse titels gewonnen tijdens de rallysport. De RS1600 boekte met name overwinningen op de Safari- en RAC-rally’s van 1972, die de voorloper vormden van het Wereldkampioenschap Rally in de seizoenen 1973 en ’74 won Ford tweemaal de 1000 Lakes- en RAC-rally’s.
Dick Bloemendaal